The history is dying with its witnesses. Help us to record and preserve it.

Become a Foundational Member today

Zimbabwe South

Ukungadibhi kweNkomo Enyandeni kubangela ukwanda kwemikhuhlane

Ngu Simelokuhle Nyathi

Abafuyi bezifuyo Enyandeni, ku Ward 4, esigabeni se Gwanda bathi ukungadibhiswa kwenkomo osekuqhubeke okwenyanga ezinengi  sekubangele ukwanda kwemikhuhlane ebangelwa yimikhaza, okubeka impilo yezifuyo engozini.

Abalimi bathi lokhu kubangelwa yikusilela kwemithi yokudibhisa.

UMzinyathi Moyo, olilunga elibona ngokudibhisa inkomo endaweni, uthe enye yezimbangela zokumiswa kohlelo lolu yikuthai abanye abalimi ababhadali imali yomthelo wenkomo.

“Ukungadibhiswa kwenkomo kudalwa yikuthi abanye abalimi kabatheleli inkomo zabo imithelo. Lokho kwenza inkomo zithwale imikhuhlane edalwa yimikhaza. Okwamanje umuthi wokudibhisa awukho eGwanda District, kodwa sitshelwe ukuthi uzafika maduze. Akusizo inkomo kuphela ezihlaselwayo, lamadonki asehlaselwa yimikhaza, okubangela izilonda endlebeni lasemilenzeni,” kutsho uMoyo.

Omunye umfuyi, uSanelisiwe Mpofu, uthe wake walahlekelwa yikuthula ngemva kokuba enye yenkomo zakhe ihlaselwe ngumkhuhlane ngesikhathi kungasadibhiswa.

“Inkomo yami yaba lesilonda esikhulu ngaphansi komsila, eduze lalapho ekhipha khona ingcekeza. Ngithe mangiyihlola ngabona ukuthi yayigcwele imikhaza, ikakhulu emsileni. Ngasebenzisa iTick Grease, ngahlanza isilonda ngamanzi afudumele alosawudo, ngafaka umuthi iY-Exit, i-oil kanye losawudo, ngase ngiyihlaba iPenicillin. Ngayihlukanisa lezinye inkomo ukuze umkhuhlane ungathelelani kwezinye,” kutsho yena.

Isisebenzi seVeterinary Services, uJudith, sithe inselelo enkulu yikuthi abalimi abanengi kabatheleli inkomo zabo ngendlela efanele, okwenza kube nzima ukuvikela imikhuhlane.

“Okwakhathesi asilawo umuthi wokudibhisa eGwanda District, kodwa silindele ukuthi utholakale maduze. Ngikhuthaza abalimi ukuthi bathenge amadip kumbe iTick Grease ukuze bakwazi ukwelapha inkomo zabo emakhaya ngesikhathi amadip engasebenzi. Nxa umlimi ebona inkomo yakhe ingasaphilanga kuhle, kumele ayiphangisele ngokuyelapha futhi ayihlukanise lezinye ngoba eminye imikhuhlane iyathelelana,” kutsho yena.

Abafuyi bathi bathemba ukuthi uhulumende uzaphangisa ukuletha umuthi wokudibhisa ukuze kuvikelwe izifuyo ekwandeni kwemikhuhlane, njengoba imfuyo iyinsika yokuziphilisa emindenini eminengi eNyandeni.

This story was produced as part of the CITE Youth Network training program, which aims to empower young women in rural communities with digital skills, enhancing their ability to create and share community news.


Share this story with your friends

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Russia-Ukraine War:

A CITE Special Investigation

What happened to the Zimabweans recruited to fight?


Your daily round-up of stories from Matabeleland and beyond, straight to your inbox every afternoon

Related news

  • Cimas CEO calls for more accessible and affordable healthcare
    20th August 2026
  • Cimas Bulawayo Medical Centre renamed after medical pioneer Sipho Zwana
    19th August 2026
  • Bulawayo launches citizen engagement scorecard to improve service delivery
    19th August 2026

Latest from CITE